Kako su moderna istraživanja otkrila da se zlatni medicinski standard iz 19. vijeka promijenio i da je prosječna temperatura današnjeg čovjeka niža nego ranije.
Decenijama je vrijednost od 37 stepeni Celzijusa važila za zlatni standard i univerzalno pravilo u medicini kada je riječ o normalnoj ljudskoj tjelesnoj temperaturi. Ipak, moderna naučna istraživanja ruše ovaj mit, pokazujući da se ljudski organizam tokom posljednjih vijekova postepeno – ohladio.
Kada nam toplomjer pokaže 37 stepeni, mnogi od nas će instinktivno pomisliti da nam tijelo nagovještava blagu temperaturu ili borbu s nekom infekcijom. Međutim, stručnjaci ističu da bi takvo razmišljanje danas moglo biti zastarjelo. Prosječna tjelesna temperatura savremenog čovjeka niža je nego u vrijeme kada je ovaj medicinski aksiom postavljen.
Nasleđe njemačkog ljekara iz 19. vijeka
Vjerovanje da je 37 stepeni Celzijusa (odnosno 98,6 stepeni Farenhajta) idealna normalna temperatura potiče još iz 1868. godine. Tada je njemački ljekar Karl Vunderlih objavio rezultate opsežnog istraživanja u kojem je prikupio više od milion mjerenja od približno 25.000 pacijenata. Vunderlihov standard se održao u ordinacijama širom svijeta više od 150 godina.
Međutim, naučnici u 21. vijeku odlučili su da preispituju istorijske podatke i uporede ih sa zdravstvenim stanjem današnjih generacija. Rezultati su pokazali jasnu i mjerljivu promjenu.
Šta pokazuju nova istraživanja?
Niz novijih studija – uključujući i one koje su analizirale velike uzorke pacijenata u razvijenim zemljama – došao je do zaključka da se prosječna oralna tjelesna temperatura današnjih odraslih osoba kreće oko 36,4 stepena Celzijusa (a u nekim analizama zabilježeni su i prosjeci blizu 36,4 do 36,6 stepeni).
Primjera radi, istraživanja pokazuju da je prosječna temperatura muškaraca u Sjedinjenim Američkim Državama danas za oko 0,6 stepeni niža nego kod muškaraca koji su rođeni početkom 19. vijeka.
Zanimljivo je da ovaj trend hlađenja nije zabilježen samo u urbanim i industrijaliziranim sredinama. Naučnici su pratili i pripadnike domorodačkog naroda Tsimane, koji živi u amazonskoj prašumi, i otkrili da se njihova prosječna tjelesna temperatura u periodu od manje od dvije decenije smanjila sa približno 37 stepeni (početkom 2000-ih) na oko 36,5 stepeni do 2018. godine.
Zašto se čovjek „Ohladio“?
Iako ljekari i istraživači još uvijek istražuju sve uzroke ovog fenomena, izdvojilo se nekoliko ključnih faktora koji objašnjavaju zašto se ljudsko tijelo u prosjeku „ohladilo“:
Bolji higijenski uslovi i savremena medicina u Vunderlihovo vrijeme značili su da su hronične upale, infekcije poput tuberkuloze ili neliječene zubne infekcije bile svakodnevica. Stalna borba imunološkog sistema protiv infekcija držala je tijelo u stanju blage, trajne upale, što je podizalo unutrašnju temperaturu.
Smanjenje opšteg broja infekcija zahvaljujući antibioticima i boljoj sanitarnoj zaštiti dovelo je do toga da današnji čovjek daleko rjeđe boluje od iscrpljujućih hroničnih infekcija.
Život u kontrolisanim klimatskim uslovima takođe igra ulogu jer većinu vremena provodimo u prostorijama sa stabilnim grijanjem i hlađenjem. Našem tijelu nije potrebna dodatna metabolička energija da se bori protiv ekstremnih hladnoća ili vrućina, pa proizvodi manje sopstvene topline.
Temperatura tijela nije jedinstvena i fiksna tačka
Ljekari napominju da tjelesna temperatura nije jedinstvena i fiksna tačka, već varijabilna vrijednost. Ona se mijenja tokom dana, zavisi od starosti, pola, pa čak i načina mjerenja.
Stoga stručnjaci savjetuju da se brojka od 37 stepeni više ne posmatra kao kruta granica između zdravlja i bolesti. Blaga odstupanja od tradicionalnog prosjeka su sasvim normalna pojava, a pravo tumačenje temperature uvijek treba posmatrati u kontekstu opšteg stanja organizma i eventualnih pratećih simptoma.
