Nedostajuća sredstva u budžetu Fonda penzijskog i invalidskog osiguranja (PIO) za prvih sedam mjeseci ove godine iznosila su 253,04 miliona eura. Iako je riječ o visokom iznosu koji se pokriva iz opštih prihoda državnog budžeta, podaci pokazuju smanjenje deficita od 6,35 odsto u odnosu na isti period prošle godine, kada je iznosio 270,2 miliona eura.
Ukupni primici Fonda PIO za sedam mjeseci dostigli su 482,26 miliona eura, što predstavlja rast od 4,59 odsto u poređenju sa 461,1 milion eura iz identičnog perioda prethodne godine. Glavni pokretač ovih kretanja jeste naplata prihoda od doprinosa, koji su u posmatranom periodu iznosili 229,22 miliona eura, odnosno 20,07 odsto više u odnosu na isti period prošle godine. Ipak, razlika između prikupljenih doprinosa i obaveza za isplatu penzija i dalje ostaje značajna, pa se više od polovine potrebnog novca dopunjava iz državne kase.
Obuhvat korisnika i povoljnija struktura penzija
Prema posljednjim statističkim podacima koji se odnose na obračunatu i isplaćenu penziju za jul, Fond PIO isplaćuje ukupno 132,73 hiljade korisnika prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja. Taj broj obuhvata 121,67 hiljada korisnika u Crnoj Gori i 11,06 hiljada korisnika u inostranstvu. Od ukupnog broja korisnika u zemlji, 118,51 hiljada su penzioneri, dok 3,17 hiljada čine korisnici ostalih prava poput tjelesnog oštećenja, tuđe pomoći i njege, naknade invalidima rada i dodatka na spomenicu. Van granica Crne Gore isplaćuje se 10,99 hiljada penzionera i 64 korisnika ostalih prava, pri čemu je ukupan broj penzionera u julu uvećan za 0,37 odsto u odnosu na decembar prošle godine.
Iz Fonda PIO navode da se struktura penzija po vrstama prava smatra povoljnom, što je rezultat višegodišnjeg trenda porasta udjela starosnih i smanjenja udjela invalidskih penzija. Istovremeno, bilježi se i konstantan pad broja korisnika ostalih prava, budući da je riječ o stečenim pravima koja se od primjene novog Zakona o PIO više ne ostvaruju u Fondu.
Struktura primanja i uticaj programa „Evropa sad 2“
Kada je riječ o visini primanja, prosječna penzija u Crnoj Gori za jul iznosi 562,03 eura. Podaci o raspodjeli pokazuju da 81.935 penzionera prima iznos koji je jednak ili niži od državnog prosjeka, uključujući i korisnike najniže penzije, dok penziju veću od prosječne prima 36.388 korisnika.
Visok tekući deficit i velika nedostajuća sredstva u Fondu direktno se u stručnoj javnosti dovode u vezu sa reformama u okviru programa „Evropa sad 2“. Smanjenjem i ukidanjem dijela doprinosa za PIO umanjeni su izvorni prihodi Fonda po osnovu radnog odnosa, pa se nedostajući novac preusmjerava iz ostalih budžetskih prihoda. Zbog toga stručnjaci upozoravaju da će dugoročna održivost sistema primarno zavisiti od kretanja stope zaposlenosti, efikasnosti naplate PDV-a i opšte stabilnosti javnih finansija.
