Brisel traži od građana da osiguraju samostalnost tokom prva tri dana svake potencijalne krize
Evropska komisija objavila je nove, zvanične smjernice civilne zaštite u kojima poziva države članice da podstaknu građane na pripremu za vanredne situacije. Preporuka koja je privukla najveću pažnju javnosti jeste da bi svako domaćinstvo trebalo da obezbijedi zalihe hrane, vode i osnovnih potrepština dovoljne za najmanje 72 sata potpunog samostalnog preživljavanja — bez oslanjanja na pomoć države ili hitnih službi.
Ovaj potez izazvao je brojne reakcije širom kontinenta, a mnogi građani postavili su pitanje: da li se Evropa sprema za neposredni rat ili je u pitanju nova strategija upravljanja krizama?
Šta tačno obuhvata „zaliha za 72 sata“?
U dokumentima Komisije naglašava se da poziv ne treba shvatiti kao širenje panike, već kao uvođenje kulture opreza i lične odgovornosti. Domaćinstvima se savjetuje da unaprijed pripreme negaziranu flaširanu vodu (najmanje 2 litra po osobi dnevno) i dugotrajnu hranu kojoj nije potrebna termička obrada ili frižider, poput konzervi, dvopeka i energetskih pločica.
Takođe je neophodno obezbijediti komplet prve pomoći i redovnu terapiju za članove domaćinstva koji boluju od hroničnih bolesti. Za komunikaciju i rasvjetu preporučuje se radio-aparat na baterije, kako bi se pratile zvanične informacije u slučaju nestatka interneta i struje, kao i baterijske lampe i eksterne baterije (power bank) za mobilne telefone.
Potrebno je imati i manju količinu novca u gotovini i manjim apoenima, imajući u vidu da u slučaju nestanka struje ili sajber-napada bankomati i kartični platni sistemi ne funkcionišu. Na kraju, savjetuje se priprema evakuacionog ruksaka sa ličnim dokumentima, higijenskim priborom i rezervnom odećom u slučaju da je neophodno brzo napustiti dom.
Šta stoji iza ove poruke Brisela?
Zvaničnici EU objašnjavaju da je standard od 72 sata nastao na osnovu operativnih procjena službi za spasavanje. U slučaju velikih katastrofa, prva tri dana su ključna — to je period u kom su službe hitne pomoći, vatrogasci i vojska maksimalno opterećeni. Ako je većina građana u mogućnosti da zbrine sama sebe tokom prva 72 sata, resursi države mogu se usmjeriti na najugroženije: starije osobe, djecu i pacijente u bolnicama.
Međutim, pozadina ove odluke leži u drastično izmijenjenom bezbjednosnom i klimatskom okruženju u kom se Evropa nalazi.
Sve učestaliji hibridni napadi na kritičnu infrastrukturu — poput energetskih mreža, vodoizvorišta, komunikacijskih kanala i bankarskih sistema — pokazali su da je društvo izuzetno ranjivo, jer jedan opsežan sajber-napad može u sekundi ostaviti čitave regije bez struje i elektronskog plaćanja.
Pored toga, sukob u Ukrajini i rastuće geopolitičke tenzije u potpunosti su izmijenili percepciju bezbjednosti u Briselu. Procjene ukazuju da više nijedna evropska zemlja nije potpuno imuna na posljedice potencijalnih sukoba ili sabotaža.
Naposletku, tu su i ekstremne vremenske prilike. Učestale poplave, požari i olujna nevremena sve češće odsijecaju čitava naselja od ostatka svijeta na po nekoliko dana, onemogućavajući brzu dostavu namirnica.
Korak ka Evropskom danu pripravnosti
Preporuka o zalihama dio je šireg okvira jačanja civilne zaštite u Uniji, u sklopu kojeg je najavljeno i uvođenje Evropskog dana pripravnosti od 2027. godine, kao i redovna testiranja otpornosti javnih službi.
Iz Evropske komisije poručuju da je cilj postići nivo svijesti kakav decenijama postoji u skandinavskim zemljama poput Švedske i Finske, gdje su kućne zalihe i jasni planovi evakuacije uobičajeni dio svakodnevice. Poruka građanima je jasna: ne radi se o širenju panike ili najavi neposrednog rata, već o razumnom oprezu u vremenu sve nesigurnijeg svijeta.
