Njemački istražitelji sklapaju mozaik napada iz 2022. godine. Nakon hapšenja u Italiji, u Puli lišen slobode ključni član ronilačke ekipe sa jedrilice „Andromeda“
U Puli je uhapšen državljanin Ukrajine, identifikovan kao Vladimir Z., osumnjičen za učešće u sabotaži gasovoda Sjeverni tok 1 i Sjeverni tok 2 u Baltičkom moru u septembru 2022. godine. Hapšenje su izveli pripadnici hrvatske policije na osnovu evropskog naloga za hapšenje koji je izdalo Njemačko savezno tužilaštvo. Njemački istražitelji terete Vladimira Z., po struci obučenog ronioca, za saizvršilaštvo u izazivanju eksplozija, protivustavnu sabotažu i uništenje građevinskih objekata. Sumnja se da je bio direktni učesnik ronilačke grupe koja je postavila eksploziv na podmorsku infrastrukturu u blizini danskog ostrva Bornholm.
Planiranje operacije i isplovljavanje jedrilice „Andromeda“
Prema navodima iz istrage, operacija je izvedena u septembru 2022. godine. Osumnjičeni i njegovi saučesnici isplovili su iz njemačke luke Rostok na iznajmljenoj jedrilici „Andromeda“, koristeći lažne identifikacione dokumente. Eksplozije su detonirane 26. septembra 2022. godine, čime je praktično prekinuta mogućnost direktnog transporta ruskog prirodnog gasa ka Njemačkoj i zapadnoj Evropi, što je izazvalo ogromne energetske i geopolitičke potrese u jeku rata u Ukrajini. Hapšenje u Hrvatskoj predstavlja drugi ključni korak u njemačkoj istrazi, nakon što je ranije u Italiji uhapšen bivši oficir ukrajinske vojske Serhij K., protiv koga je krajem juna 2026. godine podignuta zvanična optžnica pred sudom u Hamburgu.
Od eksplozija do potjernice
Rekonstrukcija događaja pokazuje da su nakon snažnih podmorskih eksplozija u septembru 2022. godine, u kojima su oštećena tri od ukupno četiri kraka gasovoda, Švedska, Danska i Njemačka pokrenule odvojene istrage. Švedski istražitelji su ubrzo potvrdili da je riječ o namjernoj sabotaži, ali su u februaru 2024. godine i Danska i Švedska zvanično zatvorile svoje istrage bez podizanja optužnica, prepuštajući slučaj Njemačkoj. Njemački istražni sudija je 3. juna 2024. godine izdao evropski nalog za hapšenje Vladimira Z. i drugih članova ronilačke ekipe. Potraga je dovela do hapšenja Serhija K. u Italiji u avgustu 2025. godine, protiv koga je njemačko tužilaštvo podiglo optužnicu 30. juna 2026. godine. Konačno, 19. avgusta 2026. godine, hrvatska policija je locirala i uhapsila Vladimira Z. u Puli, nakon čega se očekuje njegovo izručenje Njemačkoj.
Osumnjičeni i političke reakcije
U ovaj slučaj uključeno je nekoliko ključnih osoba čija se imena spominju u istrazi i medijskim izvještajima. Pored uhapšenog Vladimira Z., koji se tereti kao direktni izvršilac u zaronima i postavljanju eksploziva, ključna figura je i Serhij K., bivši ukrajinski oficir osumnjičen za organizaciju i koordinaciju napada. U kontekstu političke i vojne komande, često se spominje i Valerij Zalužnji, bivši vrhovni komandant Oružanih snaga Ukrajine i sadašnji ambasador u Velikoj Britaniji, koga su pojedini zapadni mediji dovodili u vezu sa odobravanjem operacije, iako je zvanični Kijev to odlučno demantovao. Takođe, ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski u više navrata je naglasio da ukrajinska država i vojne vlasti nijesu stajale iza ove akcije niti su izdale naređenje za uništenje Sjevernog toka. Vladimir Z. će nakon sprovođenja ekstradicionog postupka u Hrvatskoj biti predat njemačkom pravosuđu i izveden pred Savezni sud pravde u Karlsrueu.
