Španski premijer Pedro Sančez raspisao je vanredne parlamentarne izbore, koji su zakazani za 29. novembar, nakon što je njegova manjinska vlada pretrpjela težak zakonodavni poraz u parlamentu. Odluka o prijevremenom izlasku na birališta uslijedila je svega nekoliko dana nakon što su opozicione stranke u parlamentu odbacile i blokirale ključne hitne vladine mjere i uredbe.
Odluka o raspisivanju izbora za 29. novembar gura Španiju u novu neizvjesnost, dok se vlast i opozicija međusobno optužuju za blokadu institucija i zanemarivanje gorućih društvenih problema.
Stambena kriza i ekonomski pritisci kao unutrašnji okidač
Glavni povod za eskalaciju duboke političke krize bila je nemogućnost izvršne vlasti da sprovede zakone i reforme usmjerene na rješavanje teške stambene krize koja potresa zemlju. Pitanja stanovanja i drastičnog rasta troškova života dospjela su u epicentar društvenog nezadovoljstva, a nedavni masovni protesti građana dodatno su pojačali pritisak na vladu u Madridu.
Iako su se socijalisti nadali da će hitnim propisima uspjeti da obuzdaju tržište nekretnina i zaštite građane, opozicione stranke su ocijenile da predložene mjere nisu dovoljne, te su ih odlučno odbacile u parlamentu.
Stambena kriza, slučaj Maricarmen Abascal i ekonomski pritisci kao unutrašnji okidač
Glavni povod za eskalaciju krize bila je nemogućnost vlade da sprovede reforme za rješavanje teške stambene krize. Čitavu situaciju dodatno je usijao slučaj 87-godišnje Marijarmen Abaskal, koja je 23. septembra deložirana u četvrtom pokušaju iz stana u centralnom madridskom kvartu Retiro, a koji je njen otac unajmio još 1956. godine. Ona je tu nastavila da živi nakon smrti roditelja sa ograničenom stanarinom, sve dok stan 2018. nije kupila investiciona kompanija Urbahestion.
Ta firma je stanarinu sa 500 evra mjesečno povećala na 2.650 evra. Iako su kasnije bili voljni da je smanje na 1.650 evra, ona to nije mogla da plaća sa svojom penzijom od 1.350 evra, što je nakon masovnih protesta primoralo investicionu kompaniju da joj ponudi ugovor na osam godina sa stanarinom od 30 posto njenog prihoda.
Pitanja stanovanja dospjela su u epicentar nezadovoljstva, a prema procjenama Španske centralne banke, zemlji nedostaje 700.000 stanova, dok bi taj broj mogao porasti na milion do 2028. godine. Cijene stanova su lane porasle 12,2 odsto, dok je samo Madrid zabilježio rast najamnina od 9,7 odsto. Barselona i Madrid su najskuplji gradovi, sa cijenom mjesečnog najma od 23,80, odnosno 22,70 evra po četvornom metru. Podaci koje je prenio list El Pais pokazuju da najbogatijih deset posto domaćinstava posjeduje oko trećine nekretnina, dok donja polovina posjeduje samo oko 15 posto.
Iako su se socijalisti nadali da će hitnim propisima obuzdati tržište nekretnina, opozicija je ocijenila da te mjere nisu dovoljne i odbacila ih je u parlamentu.
Migrantska kriza u Seuti i spoljnopolitički potresi
Pored unutrašnjih ekonomskih problema i stambene krize, vlada Pedra Sančeza se u posljednjem periodu suočavala sa ozbiljnim pritiscima i izazovima zbog migrantske krize u Seuti, koja je ponovo ogolila osjetljivost granične bezbjednosti i izazvala burne političke debate u zemlji.
Situaciju dodatno usložnjavaju i izražena protivljenja Vlade u Madridu američko-izraelskim vojnim intervencijama, što je dovelo do oštrih spoljnopolitičkih tenzija i diplomatskih neslaganja sa međunarodnim saveznicima. Sančez je u više navrata zauzeo oštar stav prema ovim sukobima, što je naišlo na podijeljene reakcije na domaćoj političkoj sceni.
Izlazak pred birače i neizvjesna politička budućnost
Nakon što je zakonodavni paket doživio neuspjeh, premijer Sančez se odlučio na radikalan politički manevar i raspisivanje vanrednih izbora za 29. novembar, nastojeći da preuzme inicijativu i vrati mandat građanima prije isteka redovnog mandata. Sančez je branio rezultate rada svog kabineta i istakao da Španija mora nastaviti da napreduje uprkos složenim okolnostima.
Sa druge strane, opozicione stranke oštro kritikuju vladajuću koaliciju, ocjenjujući da parlamentarni fijasko pokazuje nesposobnost vlade da upravlja državom u trenucima kada se nacija suočava sa nagomilanim unutrašnjim i spoljnim krizama. Predstojeća izborna trka ponovo će ogoliti duboke političke podjele i testirati snagu ljevice i desnice u zemlji.
