Rušenjem simbola nekadašnje fabrike „19. decembar“, Zabjelo je ostalo bez dijela industrijske istorije Podgorice
Nekadašnja fabrika protivgradnih raketa „19. decembar“, koja je decenijama predstavljala simbol industrijskog razvoja Podgorice i zapošljavala veliki broj radnika, nestaje sa lica Zabjela. Nakon što je rušenje fabričkih objekata počelo sredinom februara, srušen je i prepoznatljivi simbol nekadašnjeg preduzeća – visoki cigleni dimnjak, koji je godinama bio jedno od upečatljivih obilježja ovog podgoričkog naselja.
Visoki cigleni dimnjak bio je obilježje fabrike
Video: Čitaoci Regionpressa
Rušenje fabrike u Ulici Vojislavljevića označilo je kraj jednog poglavlja industrijske istorije glavnog grada. Na mjestu gdje su nekada nastajale protivgradne rakete, a brojni radnici svakodnevno dolazili na posao, otvara se prostor za novu gradnju i drugačiji izgled ovog dijela Zabjela.
Fabrika „19. decembar“ svečano je puštena u rad 19. decembra 1980. godine, a ime je dobila po Danu oslobođenja tadašnjeg Titograda, koji se obilježavao tog datuma. Njena osnovna djelatnost bila je proizvodnja protivgradnih raketa, namijenjenih zaštiti poljoprivrednih površina od grada, a njeni proizvodi korišćeni su širom nekadašnje Jugoslavije.
Proizvodila raketu TG-10
Među najpoznatijim proizvodima bila je raketa TG-10, razvijena zahvaljujući znanju domaćih inženjera. Fabrika je tokom najboljih godina dostizala proizvodnju od više desetina hiljada raketa godišnje, čime je stekla značajno mjesto u tadašnjoj privredi.
Nekadašnji direktor fabrike Vojo Vuletić ranije je podsjetio da je godišnja proizvodnja, nakon njegovog dolaska, povećana sa 15.000 na 42.000 raketa. Ipak, ratna dešavanja i kriza koja je zahvatila prostor bivše Jugoslavije doveli su do gašenja proizvodnje.
Nekada uspješno preduzeće vremenom je izgubilo svoju privrednu ulogu, a njegovu sudbinu obilježili su vlasničke promjene i stečaj. Prema podacima koje je ranije objavio MANS, kompanija „Vatrostalna“ bila je većinski vlasnik preduzeća, a stečajni postupak pokrenut je 2006. godine.
Zapošljavano oko 300 radnika, danas u privatnom vlasništvu
Prema informacijama objavljenim povodom početka rušenja, na gradilišnoj tabli navedeni su AD „Vatrostalna“ Podgorica i kompanija „Rafaelo 2019“ d.o.o. Podgorica kao investitori projekta. Medijski izvještaji navode da su objekti ostali u vlasništvu „Vatrostalne“ još od privatizacije, dok je za prostor nekadašnje fabrike planirana izgradnja novog multifunkcionalnog kompleksa.
Nestankom starog dimnjaka Zabjelo gubi još jedan prepoznatljiv trag svoje prošlosti. Za nekadašnje radnike i stanovnike Podgorice, fabrika „19. decembar“ nije bila samo industrijski objekat već i mjesto koje je predstavljalo rad, znanje, proizvodnju i vrijeme u kojem je domaća privreda stvarala proizvode poznate širom bivše države.
Njene hale i dimnjak sada odlaze u istoriju, a s njima i vidljivi ostaci preduzeća čije ime i dalje podsjeća na jedan važan datum i nekadašnji industrijski identitet Podgorice.
