Talas prijetnji proširio se i van aerodroma – na meti su se našle i medijske kuće, dok nadležni pokušavaju da otkriju ko stoji iza uznemirujuće kampanje.
Više desetina putničkih letova širom Evrope našlo se na meti lažnih dojava o postavljenim bombama, zbog čega su pojedini avioni preusmjereni, a borbeni avioni više evropskih država podizani u vazduh. Talas prijetnji proširio se i van aerodroma – na meti su se našle i medijske kuće, dok nadležni pokušavaju da otkriju ko stoji iza uznemirujuće kampanje.
Evropski vazdušni saobraćaj suočava se sa nizom bezbjednosnih incidenata nakon što su anonimne dojave o postavljenim eksplozivnim napravama upućene na adrese više aviokompanija i aerodroma. Zbog prijetnji su aktivirani bezbjednosni protokoli, pojedini letovi su preusmjereni na druge aerodrome, dok su vojne vazdušne snage više država morale da intervenišu.
Prema podacima evropskih vazduhoplovnih vlasti, prijetnje su u utorak zabilježene na sedam letova, u četvrtak na 14, dok je u petak prijavljeno još 11 novih prijetnji. Iako su do sada provjere pokazale da se radi o lažnim dojavama, razmjere događaja izazvale su ozbiljnu zabrinutost među evropskim bezbjednosnim službama.
Posebnu pažnju privuklo je podizanje borbenih aviona koji su presretali i pratili civilne letjelice do bezbjednog slijetanja. U akcijama su učestvovale vazdušne snage Francuske, Italije, Bugarske i Mađarske.
Jedan od najupečatljivijih slučajeva dogodio se sa letom kompanije Aer Lingus iz Dablina prema Rimu. Nakon dojave o bombi, avion je preusmjeren na vojni aerodrom Evreux u Francuskoj, gdje su putnici i članovi posade evakuisani, a stručne ekipe obavile detaljan pregled letjelice. Francuski borbeni avioni pratili su avion tokom preusmjeravanja.
Na meti su se našli i letovi kompanije Ryanair prema Sofiji. Tri aviona koja su dolazila iz Madrida, Kopenhagena i Londona dobila su vojne pratnje, dok je let iz Londona preusmjeren u Plovdiv. Nakon pregleda aviona i prtljaga, nijesu pronađene eksplozivne naprave.
Ni petak nije donio smirivanje situacije. Mađarska je podigla borbene avione kako bi pratili tri putnička aviona kroz svoj vazdušni prostor, nakon što su i oni dobili dojave o bombama. Francuske vlasti saopštile su da su zabilježene četiri prijetnje protiv aviona koji su letjeli iznad njihove teritorije.
Prijetnje se proširile i na medijske kuće
Zabrinjavajući razvoj događaja predstavlja činjenica da se prijetnje više ne odnose samo na avio-saobraćaj. Tri medijske kuće u Evropi takođe su dobile bezbjednosne prijetnje, zbog čega su aktivirane procedure za vanredne situacije.
Irski javni servis RTÉ evakuisao je svoje sjedište u Dablinu nakon dojave o prijetnji. Bezbjednosne prijetnje prijavljene su i britanskoj televiziji Sky, kao i bugarskoj televiziji NOVA. Nakon provjera, zaposleni su mogli da se vrate redovnim aktivnostima, a emitovanje programa je nastavljeno.
Širenje prijetnji sa aerodroma na medijske institucije dodatno je pojačalo zabrinutost zbog mogućnosti da je riječ o široj kampanji čiji je cilj izazivanje straha, nesigurnosti i poremećaja u funkcionisanju važnih institucija.
Ko stoji iza talasa prijetnji?
Za sada nije zvanično utvrđeno ko šalje prijeteće poruke niti da li su svi incidenti međusobno povezani. Pojedine poruke sadržale su politički i ideološki obojene poruke, ali istražitelji još nijesu potvrdili odgovornost konkretne organizacije ili pojedinca.
Bezbjednosni stručnjaci upozoravaju da bi ovakvi incidenti mogli predstavljati pokušaj testiranja sposobnosti evropskih institucija da odgovore na koordinisane prijetnje, ali ne isključuju ni mogućnost pojedinačnih akcija i imitatorskih dojava.
U pojedinim analizama pominje se i mogućnost hibridnog djelovanja, odnosno kombinovanja različitih oblika pritiska na institucije, infrastrukturu i javnost. Ipak, za sada nema potvrđenih dokaza koji bi najnovije prijetnje povezali sa konkretnom državom.
Iako nijedna od do sada pregledanih letjelica nije sadržala eksplozivnu napravu, nadležni naglašavaju da se svaka prijetnja mora tretirati ozbiljno. Svaka dojava pokreće složene procedure, angažovanje policije, specijalizovanih ekipa i, kada je potrebno, vojnih vazdušnih snaga.
