Sjeverna Makedonija zvanično je pristupila inicijativi Vertikalnog gasnog koridora na ceremoniji održanoj u Solunu, na Energetskom forumu jugoistočne Evrope. Ovim potezom napravljen je ključni iskorak u preoblikovanju energetske mape Balkana, čime država od krajnjeg potrošača prirodnog gasa postaje važno tranzitno čvorište i spona između luka u Grčkoj i tržišta u Srednjoj Evropi.
Pristupanje ovom regionalnom projektu omogućiće transport prirodnog gasa i tečnog prirodnog gasa (LNG) sa terminala u Grčkoj, prvenstveno iz Aleksandropolisa i Soluna, ka Sjevernoj Makedoniji, Srbiji, Mađarskoj i dalje ka zemljama Centralne i Istočne Evrope.
Nova bezbjednosna i geostrateška arhitektura
Dokument o pristupanju Vertikalnom gasnom koridoru u Solunu zvanično je potpisala ministarka energetike, rudarstva i mineralnih sirovina Sjeverne Makedonije Sanja Božinovska. Ona je tom prilikom naglasila da ovaj projekat prevazilazi okvire klasične energetske infrastrukture.
„Vertikalni energetski koridor nije samo gasovodna infrastruktura, već predstavlja novu bezbjednosnu, ekonomsku i geostratešku arhitekturu jugoistočne Evrope. Vizija Makedonije se ovdje ne zaustavlja. Odmah prelazimo na sljedeći korak — planirani interkonektor sa Srbijom.“
Pored ministarke Božinovske, ključni ugovor o projektovanju i izgradnji same makedonske dionice gasnog interkonektora sa Srbijom krajem avgusta potpisali su direktor državnog operatora transportnog sistema gasa „NOMAGAS“ Nedim Rama i direktor izvođačke kompanije „Rapid Build“ Toni Karanfilovski.
Povezivanje sa Aleksandropolisom i Srbijom osigurava stabilnost
Nakon zvaničnog potpisivanja ugovora i pristupanja koridoru, premijer Sjeverne Makedonije Hristijan Mickoski istakao je da izgradnja interkonektora sa Grčkom i Srbijom donosi potpunu vertikalnu energetsku povezanost zemlji i otvara nove ekonomske perspektive.
„Mi smo zemlja bez izlaza na more i ovakvim projektima, kada se povezujemo sa lukama poput terminala u Aleksandropolisu i solunske luke, ostvarujemo potpunu energetsku stabilnost. Očekujemo da veza sa Grčkom bude završena u prvoj polovini naredne godine, dok je plan da interkonektor sa Srbijom bude u potpunosti operativan do kraja 2028. godine.“
Mickoski je dodao da će projekat pružiti ogromne mogućnosti i za plasman američkog LNG-a i azerskog gasa ka Srednjoj Evropi, čime se regionalno tržište oslobađa od dosadašnjeg monopolskog uticaja i zavisnosti od ruskog gasa.
Detalji projekta vrijednog više desetina miliona evra
Infrastrukturni projekat gasnog interkonektora sa Srbijom obuhvata dionicu ukupne dužine od oko 67 kilometara, od kojih 22,4 kilometra prolazi kroz teritoriju Sjeverne Makedonije, od blok stanice Klečovce do granice sa Srbijom u blizini sela Sopot. Vrijednost ugovora za makedonsku dionicu po modelu „ključ u ruke“ iznosi 29,4 miliona evra.
Projektovani tehnički kapacitet gasovoda iznosiće do 160.000 kubnih metara gasa na sat, uz potpunu mogućnost dvosmjernog protoka gasa. Izgradnja obuhvata i pet pratećih objekata, uključujući glavnu mjernu stanicu, redukcionu stanicu, blok stanicu i dvije prijemno-otpremne čistačke stanice, dok je planirani rok za završetak kompletne dionice i početak komercijalnih isporuka gasa ka Srbiji predviđen za četvrti kvartal 2028. godine.
Pristupanjem Sjeverne Makedonije i predstojećim povezivanjem sa srpskom gasovodnom mrežom, Vertikalni gasni koridor dobija svoju punu funkcionalnost, čime se čitavom regionu Zapadnog Balkana dugoročno garantuju stabilniji energetski tokovi i raznovrsniji izvori snabdevanja.
