Šveđani danas izlaze na redovne parlamentarne izbore na kojima biraju 349 poslanika Riksdaga, u atmosferi koja se znatno razlikuje od svih prethodnih izbornih ciklusa. Ovo su prvi parlamentarni izbori u modernoj istoriji u koje Švedska ulazi kao punopravna članica NATO saveza. Nekadašnji skandinavski model stabilnosti i neutralnosti zamijenjen je dubokim društvenim podjelama, pa današnje glasanje predstavlja ključni test za desničarsku koaliciju premijera Ulfa Kristersona (Ulf Kristersson), ali i za opoziciju predvođenu bivšom premijerkom Magdalenom Anderson (Magdalena Andersson).
Šveđani danas izlaze na redovne parlamentarne izbore na kojima biraju 349 poslanika parlamenta (Riksdaga). Ovo su prvi parlamentarni izbori u koje Švedska ulazi kao punopravna članica NATO saveza, pa današnje glasanje predstavlja važan test kako za vladajuću koaliciju premijera Ulfa Kristersona, tako i za opoziciju predvođenu bivšom premijerkom Magdalenom Anderson.
Glavne teme u fokusu birača
Današnji izbori direktan su odraz društvenih i ekonomskih pitanja s kojima se zemlja suočava posljednjih godina. Borba protiv organizovanog kriminala i oružanog nasilja bila je u vrhu prioriteta, pri čemu je desničarska vlada u proteklom mandatu pooštrila zakonske kazne i proširila ovlašćenja policije. Uporedo s tim, restriktivna imigraciona politika ostala je okosnica saradnje konzervativaca i Švedskih demokrata (SD). Sa druge strane, pitanja poput inflacije, rasta troškova života i pritiska na zdravstveni i javni sektor vratila su fokus glasača na teme socijalne države, na kojima Socijaldemokrate tradicionalno grade svoju podršku.
Odnosi u vladajućem i opozicionom bloku
Najveća politička neizvjesnost odnosi se na unutarblokovske dogovore i parlamentarni prag od četiri odsto. U vladajućem plavo-žutom bloku, koji čine Umereni, Švedske demokrate, Hrišćanske demokrate i Liberali, otvoreno je pitanje potencijalnog formalnog ulaska Švedskih demokrata u Vladu. Takođe, pozicija Liberala, koji balansiraju blizu cenzusa, predstavlja ključan faktor za opstanak skupštinske većine ovog bloka.
U opozicionom crveno-zelenom bloku, koji okuplja Socijaldemokrate, Zelene i Ljevicu, uz podršku Partije centra, ključni izazov je usklađivanje zahtjeva Partije ljevice i Partije centra. Ljevica uslovljava podršku novoj vladi ministarskim mjestima, dok Centar odbija ulazak u kabinet sa Ljevicom, što otežava planiranje buduće koalicije.
Spoljna politika i međunarodne obaveze
Ulaskom u NATO okončana je dugogodišnja vojna neutralnost Švedske, što pred buduću vladu stavlja obavezu daljeg ulaganja u odbranu i jačanje regionalne bezbjednosti. Iako među vodećim strankama postoji načelni konsenzus oko spoljnopolitičkog kursa i podrške Ukrajini, razlike se primjećuju u pristupu energetskoj politici i primjeni zelenih standarda Evropske unije u uslovima ekonomskih pritisaka.
Biračka mjesta u Švedskoj zatvaraju se večeras u 20:00 časova, kada se očekuju prve procjene rezultata.
