Odgovori na pitanja ko je vršio pritisak na CBCG važni su jer je Centralna banka ta koja izdaje dozvole za rad bankama, odlučuje o promjenama vlasništva i preuzimanju banaka, kontroliše poslovanje, izriče sankcije i oduzima dozvole.
Šta god treba da se pročita između redova, nije dobro kada guvernerka, kao prva osoba koja čuva bankarski sistem jedne države, saopšti da je neko pritiskao povodom određenih poslovnih situacija. Umjesto jasnog odgovora, ostavlja otvorene sumnje i potencijalna nagađanja. Zašto se ne saopšti ko vrši pritisak? Iz kojih razloga? Iz kojih krugova? Da li guvernerka Irena Radović i zašto čuva one koji vrše pritisak na Centralnu banku Crne Gore?
To su sve pitanja koja je samoinicijativno otvorila guvernerka Irena Radović prije par dana na sjednici skupštinskog Odbora za ekonomiju, finansije i budžet Skupštine Crne Gore, tokom razmatranja Godišnjeg izvještaja o radu CBCG za 2025. godinu. Radović je, odgovarajući na pitanja poslanika Borisa Mugoše o mogućim pritiscima na Centralnu banku, navela:
„Da li ćete to nazvati pritiskom ili dobronamjernim sugestijama, uvijek ih ima da se taj kontakt ostvari. Prilikom tog kontakta dajemo gospodinu Macuri informaciju da nama jako znači integritet crnogorskog finansijskog tržišta i da mu ne možemo izaći u susret da ostvari ono što želi“, saopštila je Radović, govoreći o sastanku sa Davorom Macurom, vlasnikom Alta banke, održanom u oktobru 2025. godine. Tom sastanku su, kao i sjednici parlamentarnog odbora, prisustvovali i viceguverneri Zorica Kalezić i Milan Remiković.
Pokušaji uticaja bili povezivani sa povlačenjem višemilionskih kazni koje je CBCG izrekla bankama zbog nepravilnosti u oblasti sprečavanja pranja novca
Navodi guvernerke nijesu se odnosili samo na pokušaje uticaja u vezi sa preuzimanjem Addiko banke. Radović je na skupštinskom odboru iznijela i ozbiljne tvrdnje o pritiscima tokom perioda u kojem Centralna banka nije imala izabrane viceguvernere. Kako je navela, taj period korišćen je za različite pokušaje uticaja na izbor viceguvernera, ali i za uslovljavanje njihovog izbora licenciranjem određenih banaka.
Posebno zabrinjava njen navod da su pokušaji uticaja bili povezivani sa povlačenjem višemilionskih kazni koje je CBCG izrekla bankama zbog nepravilnosti u oblasti sprečavanja pranja novca. Ukoliko su takvi pokušaji zaista postojali, riječ je o mnogo ozbiljnijem pitanju od poslovnog nadmetanja na bankarskom tržištu, jer se otvara sumnja u pokušaj uticaja na kadrovsku politiku i regulatorne odluke jedne od najvažnijih finansijskih institucija u državi.
Radović je, prema sopstvenim riječima, o pritiscima i identitetima osoba koje su posredovale u tim pokušajima više puta obavještavala nadležne državne bezbjednosne organe. Navela je i da su u pojedinim slučajevima tražene bezbjednosne procjene zbog prirode i karaktera osoba koje su prenosile poruke. Ipak, javnost ni nakon njenog obraćanja nije saznala ko su ti ljudi, iz kojih krugova dolaze, u čijem su interesu djelovali i da li su nadležni organi pokrenuli konkretne postupke.
Todorović: Javnost ima pravo da zna ko stoji iza pritisaka i takvih pokušaja i u čijem su interesu djelovali
Portparolka Demokratske narodne partije Jovana Todorović pozvala je guvernerku Centralne banke Crne Gore Irenu Radović da javno saopšti ko je vršio pritisak na nju i rukovodstvo CBCG kako bi odobrili preuzimanje Addiko banke od strane Alta banke. Todorović je poručila da, ukoliko su pritisci postojali i ukoliko su o njima obaviješteni državni organi, javnost ima pravo da zna ko stoji iza takvih pokušaja i u čijem su interesu djelovali.
Ona je ocijenila da se ovo pitanje ne smije završiti samo na izjavama, već da Radović mora izaći sa konkretnim imenima i činjenicama, dok nadležno tužilaštvo treba da ispita sve okolnosti i utvrdi eventualnu odgovornost. „Građani imaju pravo da znaju ko pokušava da utiče na odluke nezavisnih institucija i ko misli da je iznad zakona. Niko ne smije biti povlašćen niti iznad zakona“, poručila je Todorović.
Najvažnija uloga Centralne banke Crne Gore jeste da čuva stabilnost finansijskog sistema države i obezbijedi da bankarski sistem funkcioniše sigurno, zakonito i bez ugrožavanja novca građana i privrede.
Uloga Centralne banke je da čuva finansijsku stabilnost države
Centralna banka Crne Gore jedna je od najvažnijih institucija finansijskog sistema države, čiji je osnovni zadatak očuvanje finansijske stabilnosti, nadzor nad poslovanjem banaka i obezbjeđivanje sigurnog i zakonitog funkcionisanja bankarskog tržišta. Njena uloga podrazumijeva i odlučivanje o izdavanju dozvola za rad banaka, kontroli njihovog poslovanja i odobravanju promjena koje mogu uticati na vlasničku strukturu i stabilnost bankarskog sektora. Zbog toga je nezavisnost CBCG od političkih i poslovnih uticaja jedan od ključnih preduslova povjerenja u finansijski sistem i zaštite interesa građana i privrede.
Od odluka Centralne banke Crne Gore ne zavisi samo da li će neka banka dobiti dozvolu za rad ili odobrenje za preuzimanje druge finansijske institucije, već i pod kojim uslovima će poslovati cjelokupan bankarski sektor. Upravo zato svaki pokušaj neformalnog uticaja na njen rad prevazilazi pitanje odnosa pojedinaca i institucije i otvara pitanje sigurnosti, zakonitosti i integriteta finansijskog sistema države.
Od stava i odluka Centralne banke Crne Gore u velikoj mjeri zavisi poslovanje svih banaka u Crnoj Gori. CBCG je regulator i nadzorni organ bankarskog sistema, što znači da banke ne mogu samostalno odlučivati o svim aspektima svog poslovanja. To se konkretno odnosi na izdavanje dozvola za rad- banka ne može početi da posluje bez dozvole Centralne banke. Takođe, za promjene vlasništva i preuzimanje banaka – CBCG odlučuje o odobrenjima za sticanje kvalifikovanog učešća i drugim promjenama u skladu sa zakonom, kao i kontroli poslovanja – kontroliše kapital, likvidnost, upravljanje rizicima i poštovanje propisa.U nadležnosti CBCG je izricanje sankcija – može izricati mjere i kazne bankama koje krše propise i u krajnjem Centralna banka oduzima dozvole – u zakonom propisanim slučajevima može banci oduzeti dozvolu za rad.
