Prema statistici Savjeta Evrope (SE), na svakih 100.000 stanovnika Crne Gore dolazi oko 200 zatvorenika.
Ako pitate crnogorske građane da li su u zatvoru svi oni za koje veći dio javnosti smatra da treba da su iza rešetak, onda su zatvorski kapaciteti definitivno premali. I sama država piznaje da nema dovoljno zatvorskih kapaciteta, pa se zato intenzivno stavljaju nanogice i određuje kućni pritvor.
Prema statistici Savjeta Evrope (SE), na svakih 100.000 stanovnika Crne Gore dolazi oko 200 zatvorenika. Time se Crna Gora svrstava među rekordere u Evropi. Iza Turske, Azerbejdžana, Moldavije, Gruzije i Mađarske, nalazi se Crna Gora. Evropski prosjek je oko 110.
Čak 53,4 odsto ljudi u crnogorskim zatvorima bilo u pritvoru
Početkom 2025. godine čak 53,4 odsto ljudi u crnogorskim zatvorima bilo u pritvoru, dok je evropski prosjek oko 26 odsto. Dakle, u Crnoj Gori čovjek ima pristojnu šansu da prvo završi u pritvoru, pa tek onda da sazna kako će se završiti njegov sudski postupak.
Na papiru, međutim, mjesta ima. Početkom 2025. godine ukupni kapacitet UIKS-a bio je 1.473 mjesta, dok su u zatvorima bila 1.244 lica. Ali zatvorski sistem, nažalost, nije Tetris, pa slobodan krevet u jednom dijelu sistema ne rješava problem tamo gdje je gužva. A najveća gužva upravo je u pritvorskim jedinicama. U februaru 2026. godine UIKS je saopštio da je u pritvoru bilo 709 ljudi, dok su pritvorske jedinice u Spužu i Bijelom Polju imale ukupno 462 mjesta. Dakle, za oko 247 ljudi nije postojalo dovoljno predviđenog prostora. Do jula je broj pritvorenih porastao na 715, a u pojedinim sobama boravilo je i po sedam ili osam ljudi.
SE: Crnogorska zatvorska populacija od januara 2024. do januara 2025. porasla za oko 22 odsto
Problem je tim veći što se broj ljudi lišenih slobode posljednjih godina ubrzano povećava. Savjet Evrope je zabilježio da je crnogorska zatvorska populacija od januara 2024. do januara 2025. porasla za oko 22 odsto, što je jedan od najvećih međugodišnjih skokova u Evropi. Krajem 2025. godine UIKS je imao 1.372 lica lišena slobode – 651 osuđeno i čak 721 pritvoreno. Dakle, gotovo da smo dobili novi crnogorski sport: broj ljudi iza rešetaka raste brže nego što sistem uspijeva da im pronađe odgovarajući smještaj. I tu više nije riječ samo o tome da li imamo dovoljno zatvorskih zgrada, već koliko efikasno funkcionišu policija, tužilaštvo i sudovi.
Pritom treba podsjetiti na jednu važnu stvar: pritvor nije kazna. To je mjera koja se određuje prije pravosnažne presude, pod zakonom propisanim uslovima. Kada više od polovine ljudi u zatvorskom sistemu čine pritvorenici, onda prenatrpanost prestaje da bude samo građevinski problem. Postaje pitanje pravosuđa – koliko traju postupci, koliko se koriste alternativne mjere, koliko se često određuje pritvor i koliko brzo sudovi donose odluke. Ministarstvo pravde je već prepoznalo problem i najavilo proširenje kapaciteta Istražnog zatvora, ali ako se broj pritvorenika bude povećavao sadašnjim tempom, teško da će i nove prostorije dugo ostati „nove“.
Zato Crna Gora danas ima paradoksalan problem ukupno možda ima dovoljno zatvorskih kreveta na papiru, ali nema dovoljno mjesta tamo gdje su najpotrebnija – u pritvoru.
Imamo oko 200 zatvorenika na 100.000 stanovnika, više od polovine zatvorske populacije čine pritvorenici, njihov broj se povećava, a u pritvorskim jedinicama ljudi se smještaju i po sedam ili osam u sobi. I zato pitanje nije samo koliko ćemo novih ćelija izgraditi. Trebalo bi pitati i koliko ćemo novih pritvora odrediti, koliko ćemo skratiti postupke i koliko ćemo koristiti mjere koje nijesu pritvor. Jer ako zatvori postanu najbrži dio pravosudnog sistema, možda nam ne nedostaje samo zatvorskog kapaciteta. Možda nam, prije svega, nedostaje kapaciteta za pravdu.
